به گزارش کردپرس، اسماعیل رحیمی در گفت و گویی خبری از انجام عملیات سم‌پاشی در محوطه تاریخی و باستانی قلایچی این شهرستان خبر داد و اظهار کرد:‌ این اقدام در راستای حفظ، نگهداری و صیانت از بنای ارزشمند تاریخی صورت گرفته است.

سرپرست اداره میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی بوکان افزود: در سال‌های اخیر، وجود و تراکم بالای علف‌های هرز در محوطه قلایچی موجب شده احتمال بروز آسیب به بنا شده و می‌تواند به بافت و ساختار این محوطه تاریخی آسیب وارد کند.

او بیان کرد: رشد بی‌رویه پوشش گیاهی در این محدوده علاوه بر ایجاد شرایط نامطلوب برای حفاظت از آثار، زمینه ورود احشام و دام‌ها به داخل محوطه را نیز بیشتر کرده و می‌تواند در کنار آسیب‌های مستقیم به بنا، به تخریب بخش‌هایی از پوشش‌های سطحی و آثار تاریخی نیز منجر شود.

سرپرست اداره میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی بوکان ادامه داد: همچنین علاوه بر بحث آسیب فیزیکی به ساختارها و احتمال ورود دام، این پوشش گیاهی انبوه می‌تواند موجب کاهش دید و استتار بنای تاریخی شود.

رحیمی با تاکید بر مسئولیت‌پذیری اجتماعی و همکاری مردم و بهره‌برداران محلی، از دامداران خواست تا تا اطلاع ثانوی از نزدیک شدن دام‌های خود به محوطه تاریخی قلایچی خودداری کنند و  ضرورت دارد دامداران برای جلوگیری از تلفات احتمالی و همچنین پیشگیری از هرگونه آسیب به بنا، از چرای دام در محدوده نزدیک این اثر تاریخی جلوگیری کرده و اقدامات لازم را برای هدایت دام به خارج از محدوده انجام دهند.

او تاکید کرد: این اداره با انجام اقدامات پیشگیرانه و اطلاع‌رسانی به دام‌داران، تلاش می‌کند ضمن کنترل عوامل تهدیدکننده، شرایط مناسب برای صیانت و نگهداری از محوطه تاریخی قلایچی فراهم شود.

به گزارش کردپرس بعد از فصل اول کاوش تپه قلایچی در سال ۱۳۶۴، کاوش به دلایلی متوقف شد! و منجر به فعالیت بی‏‌سابقه قاچاقچیان آثار باستانی در تپه مذکور شد که این غارت و تخریب ۱۵ سال ادامه داشت که نتیجه آن نابودی بخش بزرگی از محوطه و به تاراج بردن اشیای فراوان شد.

سرانجام در سال ۱۳۷۸ کاوش در تپه قلایچی به بهمن کارگر محول شد که به دنبال آن دومین تا نهمین فصل کاوش به ترتیب از سال ۱۳۷۸ تا ۱۳۸۵ ادامه داشت و در طی این فصول قسمت‌های باقی‌مانده تالار و اتاق‌های جانبی ۱ تا ۸، حیاط سنگ‌فرش منظم شرقی، حیاط تراس‌دار سنگ‌فرش شمالی، پله‏‌های اصلی غربی، سکوهای سه‌گانه، چاه سنگی موسوم به pit ۱ و دیوارهای فوقانی و تحتانی کنار آن، و حصار اصلی و سطوح آجری و حجم زیادی از اشیای تزئینی، سفالی، فلزی و آجری از زیر خاک سربرآورد.

تپه قالایچی به دوره آهن ۳ تعلق دارد، شامل یک دوره فرهنگی متعلق به مانا است و تا به حال سه لایه فرهنگی تشخیص داده شده است که از بالا به پایین به ترتیب Ia، Ib، Ic نام‌گذاری شده‌اند.

محوطه اصلی قلایچی یک معبد با ساختارهای وابسته است که به همراه فضاهای مرتبط با آن در درون یک حصار مستحکم قرار گرفته است، که یک دروازه اصلی با ساختارهای تدافعی و یک در کوچک در شمال دارد، این معبد مهمترین و بزرگترین معبد دولت مانا بوده است.

بخشی از قبرستان در بیرون از حصار و در دامنه شرقی تپه و شواهدی از تدفین هم در فاصله نه چندان دور از شمال محوطه دیده می‏‌شود، اخیرا قبرستان محوطه توسط دکتر یوسف حسن‌زاده مورد کاوش قرار گرفته است.

با توجه به مدارک سفالی، استل به دست آمده  و سایر یافته‏‌ها، برای قالایچی می‌توان تاریخی را از اواخر قرن هشتم تا میانه سده هفتم قبل از میلاد و مصادف با حکومت آرگیشتی  دوم و روسای دوم پادشاهان اورارتو پیشنهاد داد، به احتمال زیاد  قلایچی می‌‏تواند همان ایزرتو مرکز دولت مانا باشد.